هشدار مشترک سازمان ملل: ۱۹٫۲ میلیون افغان در زمستان با ناامنی غذایی مواجه می‌شوند

دو نهاد سازمان ملل متحد، سازمان غذا و زراعت (فائو) و برنامهٔ جهانی غذا، در ارزیابی تازهٔ خود هشدار داده‌اند که در فصل زمستان ۲۰۲۶ تا بهار ۲۰۲۷، حدود ۱۹٫۲ میلیون نفر در افغانستان با سطح بالای ناامنی حاد غذایی مواجه خواهند شد. این رقم معادل ۳۸ درصد جمعیت برآوردشدهٔ کشور است. گزارش مشترک که ۱۵ اکتوبر منتشر شد، تأکید می‌کند افزایش برداشت محصولات زراعتی در سال جاری به‌تنهایی به معنای دسترسی همهٔ خانواده‌ها به غذای کافی و مغذی نیست.

در تحلیل «طبقه‌بندی یکپارچهٔ مراحل امنیت غذایی» یا IPC، بازهٔ زمانی پیش‌بینی از نومبر ۲۰۲۶ تا اپریل ۲۰۲۷ در نظر گرفته شده است. شمار افراد در وضعیت ناامنی حاد غذایی در مقایسه با پیش‌بینی دورهٔ مشابه سال قبل، از ۱۷٫۴ میلیون به ۱۹٫۲ میلیون نفر افزایش می‌یابد. این ارقام پیش‌بینی‌اند و نباید به‌عنوان شمار قطعی افرادی که هم‌اکنون گرسنه‌اند معرفی شوند؛ گزارش دربارهٔ خطر فصل پیشِ رو سخن می‌گوید.

بخش نگران‌کنندهٔ یافته‌ها مربوط به حدود پنج میلیون نفر است که انتظار می‌رود در مرحلهٔ چهارم IPC، یعنی وضعیت اضطراریِ ناامنی غذایی، قرار بگیرند. این شمار تقریباً دو برابر رقم پیش‌بینی‌شده برای دورهٔ اپریل تا سپتمبر ۲۰۲۶ است. در چنین وضعیتی، کمک غذایی فوری و پشتیبانی اضطراری از معیشت زراعتی اهمیت حیاتی پیدا می‌کند. ولایت‌های بدخشان، بادغیس، دایکندی، غور، سمنگان، سرپل و بخش‌های روستایی غزنی در میان مناطقی قرار گرفته‌اند که شدیدترین وضعیت برای آن‌ها پیش‌بینی شده است.

هم‌زمان، کارشناسان سازمان ملل از افزایش سوءتغذیهٔ حاد در میان زنان و کودکان هشدار داده‌اند. پیش‌بینی می‌شود شمار موارد سوءتغذیه در سال ۲۰۲۷ تقریباً ده درصد نسبت به سال ۲۰۲۶ بیشتر شود و به چهار میلیون مورد برسد. بر پایهٔ همین ارزیابی، حدود یک‌چهارم این موارد می‌تواند شدید و تهدیدکنندهٔ زندگی باشد. این آمار ناظر به برآورد نیاز و خطر است و از تعداد افرادِ درمان‌شده یا ثبت‌شده در شفاخانه‌ها متفاوت است.

چرا با وجود فصل زراعتی نسبتاً بهتر، خطر گرسنگی بالا می‌رود؟ پاسخ گزارش در تفاوت میان «موجودبودن غذا» و «توان خرید غذا» نهفته است. بارندگی مناسب به بهبود تولید غله و چراگاه‌ها کمک کرده، اما بی‌کاری، محدودبودن درآمد خانوارها و هزینه‌های حمل‌ونقل و مواد اولیه سبب می‌شود بسیاری از خانواده‌ها نتوانند غذای کافی تهیه کنند. در زمستان، فرصت‌های کار فصلی نیز کاهش می‌یابد و فشار بر خانواده‌هایی که درآمد ثابت ندارند بیشتر می‌شود.

عامل دیگر، فشار بر اقتصاد محلی و خدمات بشردوستانه است. به‌گفتهٔ فائو و برنامهٔ جهانی غذا، بیش از ۱٫۲ میلیون افغان در سال جاری از ایران و پاکستان به کشور بازگشته‌اند و این بازگشت بر ظرفیت جوامع میزبان افزوده است. اختلال در مسیرهای تجارت و جابه‌جایی کالا نیز قیمت بعضی اقلام را بالا برده است. در همین زمان، کمبود منابع مالی باعث شده سازمان‌های امدادی نتوانند به همان اندازهٔ رشد نیازها خدمات ارائه کنند.

این دو نهاد همچنین یادآوری کرده‌اند که پیش‌بینی بارندگی بیشتر در پی پدیدهٔ ال‌نینو، هم فرصت و هم خطر دارد. بارش مناسب می‌تواند منابع آب و چراگاه‌ها را تقویت کند، ولی بارندگی شدید احتمال سیلاب محلی، فرسایش خاک، آسیب به مزارع و بیماری‌های گیاهی و حیوانی را افزایش می‌دهد. هزینهٔ بلند کود کیمیاوی و دیگر نهاده‌ها نیز ممکن است مانع کشت مناسب برای دهقانان کم‌درآمد شود.

درخواست اصلی سازمان‌های صادرکنندهٔ گزارش، تأمین فوری بودجه برای کمک غذایی، پشتیبانی زراعت اضطراری و پیشگیری و درمان سوءتغذیه است. زمان رسیدن کمک نیز تعیین‌کننده است؛ زیرا در فصل سرد دسترسی به برخی مناطق دشوار می‌شود و تأخیر در فراهم‌کردن بذر و دیگر مواد مورد نیاز می‌تواند فصل کشت را از دسترس دهقانان خارج کند. بنابراین مسئله فقط توزیع مواد غذایی نیست؛ حفظ توان تولید و درآمد خانواده‌ها نیز بخشی از پاسخ به بحران است.

این گزارش را تحریریهٔ ربیع با مراجعهٔ مستقیم به اطلاعیهٔ مشترک فائو و برنامهٔ جهانی غذا در وب‌سایت سازمان ملل و نسخهٔ منتشرشده در وب‌سایت برنامهٔ جهانی غذا تنظیم کرده است. آمارهای ذکرشده به همان دورهٔ زمانی و سطح پیش‌بینیِ اسناد اصلی تعلق دارند؛ هیچ مصاحبه یا مشاهدهٔ میدانی اختصاصی از سوی ربیع در این گزارش ادعا نشده است.